مکانیزم­ های دفاعی- روانی، پادهای حمایتی هستند که در هنگام آشفتگی‌های درونی به اشکال گوناگون رفتاری، فکری و گفتاری در انسان نمود می­یابند و به این ترتیب، ضمن کاهش فشارهای عصبی، به بازگشت تعادل روانی به افراد کمک می‌کنند. در این بین، مکانیسم دفاعی شادکامی یا شوخ طبعی ازجمله مکانیسم‌های دفاعی روانی است که نمود گفتاری آن بیش از هرچیز در قالب گونه‌ای از طنز به نام«طنز سیاه» نمود می‌یابد که در آن به سبب شدّت بروز وقایع تلخ و دردناک، ذهن و زبان و گفتار فرد به شکل ناخودآگاه ساختار گفتاری طنز را برای بیان مفاهیم به کار می‌گیرد. در این بین، کتاب نفثه‌المصدور زیدری نسوی از جمله آثار نثر شاخص دوره‌ی مغول است که با وجود دلالت بر مفاهیم تلخ و وحشتناکی چون قتل، کشتار، تجاوز، ناامنی و... رگه­ های فراوانی از گفتار طنزآمیز در ساختار بلاغی و زبانی آن دیده می‌شود که همین امر، این فرضیه را مطرح می‌کند که شیوه­ی روایی این اثر با مبانی و تعاریف طنز سیاه، همخوانی داشته باشد. به همین سبب در این مقاله که به روش تحلیلی- تطبیقی است، کوشش شده است که با استفاده از شواهد گوناگون از کتاب نفثه‌المصدور، ساختار زبانی و بلاغی آن بر اساس مبانی نظری طنز سیاه، واکاوی و تحلیل شود. یافته‌های این پژوهش، بیانگر این امر است که شیوه­ ی روایی کتاب نفثه‌المصدور دارای رویکردی از طنز سیاه است که با استفاده از مؤلّفه‌هایی چون: استعاره، کنایه، تشبیه، اغراق، تضاد، جناس و هجو- که همگی دارای رگه‌هایی از طنز هستند- شکل گرفته است.