سبک‌پژوهی و مطالعات گونه‌های ادبی

سبک‌پژوهی و مطالعات گونه‌های ادبی

سرگذشتِ یک قصیده (قصیده‌ای از شرف‌الدّین رامی تبریزی و تحقیق دربارۀ آن)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، گروه تصحیح متون
چکیده
یکی از مسائلی که مصحّح متون شعری کهن با آن روبرو است، تشخیص اشعار اصیل یک شاعر و تفکیک آنها از اشعار منسوب به او و تا حدّ امکان تعیین شاعر آنهاست. بی دقّتیِ کاتبان، اعمالِ ذوقِ شاعرانه و جانبداری‌هایِ سلیقه‌ای آنان، از عوامل این آمیختگی است. دیگر آن‌که گاه یکی بودن یا شباهت نام ممدوح دو شاعر، سبب پیدایی چنین سهوی است که نمونۀ معروف آن را در آمیختگی اشعار رودکی و قطران می‌بینیم. گاه نیز نام یا تخلّص شاعر با دیگری یکی است و این امر، شعر یکی را به دیوان دیگری وارد کرده است. نمونۀ این سهو را در دیوان شرف‌الدّین شفروه اصفهانی، شاعر اصفهانی قرن ششم هجری، می‌یابیم. در میان اشعاری که نسخه‌های خطّی، جنگ‌ها و تذکره‌ها، به نام شرف‌الدّین شفروه آورده‌اند، اشعاری از آنِ همتایانِ هم‌نام با او هست که به‌خطا در میان اشعار این شاعر آمده‌اند. در این مقاله، بر اساس اطّلاعاتِ برون‌متنی مثل تذکره‌ها و منابع تاریخی و اطّلاعاتِ درون‌متنی چون نام ممدوح و خویشاوندانش و تخلّص او، به شناخت شاعر قصیده‌ای می‌پردازیم که شماری از منابع آن را در ضمن اشعار شرف‌الدّین شفروۀ اصفهانی، شاعر قرن ششم هجری قمری، آورده‌اند، حال آن‌که این قصیده در واقع از آنِ شرف‌الدّین رامی تبریزی، شاعر قرن هشتم هجری قمری است. این قصیده را بر اساس نسخه‌های خطّی، جنگ‌ها و تذکره‌ها، با شیوۀ انتقادی تصحیح کردیم و صورتی منقّح از آن به دست دادیم.
کلیدواژه‌ها