سبک‌پژوهی و مطالعات گونه‌های ادبی

سبک‌پژوهی و مطالعات گونه‌های ادبی

ساختار متنی در حکایات شبلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد مدعو دانشگاه صنعتی شریف
چکیده
بررسی ساختار روایی یکی از روش‏های بررسی سبکی است. هجده حکایت در اسرارنامه، الهی‌نامه، مصیبت‌نامه، منطق‎الطیر و حدیقه پیرامون شخصیت شبلی بیان شده است. موضوع این حکایات، آموزش و تعلیم مفاهیم اخلاقی است. در این نوشتار بر مبنای الگوی لباو در چند بخش چکیده، جهت‏گیری، کنش گره‏افکن، ارزیابی، نتیجه و راه‏حل و پایانه به سنجش لایه‏های محتوایی این حکایات پرداخته می‏شود تا ضمن بررسی ساختار روایات به بررسی روند داستانی نیز نگریسته شود. در این میان ضمن بیان شیوة بررسی ساختار متنی لباو، به فراخور بافت حکایات مشایخ الگوی جدیدی نشان داده می‏شود. براساس نتایج به‏دست آمده، 7 حکایت دارای چکیده و 11 حکایت فاقد چکیده است. جهت‏گیری در این حکایات رویارویی دو نفر یا بیشتر، وقوع یک اتفاق و رخداد، گفتگو و قرار گرفتن در یک موقعیت است. کنش گره‏افکن؛ طرح یک پرسش یا درخواست، مواجهه با اشخاص عجیب، بروز یک رفتار است. ارزیابی؛ پرسش و پاسخ، مشاهدة عجایب و غرایب، حضور عارف در مکان‏های خاص، واکنش، درخواست، بیان یک مفهوم و فاقد ارزیابی است. نتیجه و راه‏حل؛ اقدام، بیان یک دیدگاه، پاسخ و بدون نتیجه است. پایانه؛ نصیحت، بیان یک دیدگاه، اقدام یا عکس‏العمل و فاقد پایانه است.
کلیدواژه‌ها